Konuk

Ana Sayfa |  Hakkımızda |   Yayın Kurulu |  Yayın İlkeleri | Arşiv | Son Sayı | İletişim

Giriş


 

Tanzimat Gazetelerindeki Batı Kaynaklı Kelimeler
ÖLKER, Perihan
MTAD 2011,8(4):22-43; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.49
E-yayın Tarihi: 28 Şubat 2012
Makale (PDF 531 KB)

 

Western Origin Words in the Tanzimat Newspapers
ÖLKER, Perihan  
JMTS 2011,8(4):22-43; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.49
Published online: 28 February 2012
Article (PDF 531 KB)

 


 

ÖZET
Osmanlı topraklarında Tanzimat Döneminde yaşanan gelişmeler Türk dilini ve bu doğrultuda gazete dilini etkilemiş, Batı kaynaklı kelimeler hızla yazı diline girmeye başlamıştır. Bu çalışmayla Tanzimat Döneminde gazete dilinde yer alan Batı kaynaklı kelimeler değerlendirilmiştir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER
Gazete Dili, Tanzimat, Batı Kaynaklı Kelime.


ABSTRACT
Events in the Ottoman territory in the Tanzimat period have influenced both of Turkish language and newspaper language. Western origin words have started to enter written language quickly. In this study, it was commented Western origin words in newspaper language in Tanzimat period..

KEY WORDS
Newspaper Language, Tanzimat, Western Origin Words.

KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY

Gazeteler

Takvim-i Vekayi
Defa 1, Şurû fî-Câ (Cemaziyelevvel) 25 Sene 1247 (1831)
Defa 114, fi C (Cemaziyelahir) 20 Sene 1251 (1835)
Defa 180 fî R (Rebiyülahir) 6 Sene 1255 (1839)
Defa 276 fî L (Şevval) 23 Sene 1260 (1844)
Defa 416 fî M (Muharrem) 21 Sene 1266 (1849)
Defa 476 fî M (Muharrem) 20 1269 Sene (1852)
Defa 690 fî L (Şevval) 16      Sene 1279 (1863)
Defa 755 Haziran 22, Muharrem 29 Sene 1281 (1864)
1708 Fî 27 Zilhicce Sene 1291 Pencşenbe (1875)

Cerîde-i Havâdis
Numero 5 fî B (Recep) 11 Sene 1256 (1840)
Numero 19 fî Z (Zilhicce) gurre sene 1256 (1840)
Numero 223 fî Râ (Rebiyülevvel) 28 Sene 1261 (1845)
Numero 236 fî R (Rebiyülahir) gurre sene 1261 (1845)
Numero 507 fî M (Muharrem) 16 Çehârşenbe sene 1267 (1850)
Numero 508 fî M (Muharrem) 24 Pencşenbe sene1267 (1850)
Numero 789 fî N (Ramazan) 20 Sene 1272 (1855)
Rûzname Numero 40 fî C (Cemaziyülahir) 12 Salı sene 1277 (1860)
Numero 1197 fî Muharrem 7 Pazar Sene 1281 (1864)

Tercümân-ı Ahvâl
Numero 37 Zilkade 9 Pazar Sene 1277 (1861)
Numero 44 Zilhicce 8 Pazar Sene 1277 (1861)
Numero 51 Muharrem 3 Pencşenbe Sene 1278 (1861)
Numero 94 Cemaziyelahire 15 Pazar sene 1278 (1861)
Numero 351 Muharrem 9 Pencşenbe sene 1280 (1863)
Numero 403 Cumâde’l-ûlâ 16 Pazar sene 1280 (1863)
Numero 770 Ramazan 23 Pencşenbe   sene 1282 (1866)
Numero 772 Ramazan 26 Pazar sene 1282 (1866)
Numero 773 Ramazan 27 Pazarertesi sene 1282 (1866)

Tasvîr-i Efkâr
Numero 80 Şevval 13 pencşenbe Mart 21 Sene 1279 (1862)
Numero 81 Şevval 16 Pazar Mart 24 Sene 1279 (1862)
Numero 82 Şevval 20 Pencşenbe Mart 28 Sene 1279 (1862)
Numero 182 Şevval 22 Çeharşenbe Mart 18 Sene 1280 (1863)
Numero 297 Zilhicce 22 Pencşenbe Mayıs 6 Sene 1281 (1864)
Numero 314 Safer 17 Salı Haziran 29 Sene 1282 (1865)
Numero 398 Safer 8 Pencşenbe Haziran 9 Sene 1283 (1866)
Numero 535 Receb 18 Pencşenbe Teşrin-i Sânî Sene 1284 (1867)
Numero 540 Şaban 6 Pazarertesi Teşrin-i Sânî Sene 1284 (1867)

Basîret
Numero 39 Zilhicce 18 Pazarertesi Mart 9 Sene 1286 (1870)
Numero 90 Rebiülevvel 3 Pencşenbe Mayıs 21 1287/1286 (1870)
Numero 585 Muharrem 20 Cumaertesi Mart 18 1289/1288 (1872)
Numero 1054 Şaban 21 Pazarertesi Teşrin-i Evvel 1 1290/1289 (1873)
Numero 1165 Muharrem 9 Pencşenbe Şubat 14 1291/1289 (1874)
Numero 1178 Muharrem 25 Cumaertesi Mart 2 1291/1290 (1874)
Numero 1704 Zilhicce 9 Pencşenbe Kanun-ı Evvel 25 1292/1291
Numero 1758 Safer 17 Pazarertesi Mart 1 Sene 1293/1292 (1876)
Numero 1759 Safer 18 Salı Mart 2 1293/1292 (1876)

Hakâyıku’l-Vekâyî
Numero 15 Cemaziyülahire 19 Pencşenbe Eylül 3 Eylül-i Efrencî 6 1287-1870
Numero 24 Cemâdiyülahire 28 Cumaertesi Eylül 12 Eylül-i Efrencî 24 1287/1870
Numero 25 Cemâdiyülahire 29 Pazar Eylül 13 Eylül-i Efrencî 25 1287/1870
Numero 27 Receb 1 Salı Eylül 15 Eylül-i Efrencî 27 1287/1870
Numero 148 Zilkade 7 Pazar Kanun-ı Sânî 17 Kanun-ı Sânî-i Efrencî 29 1287/1871
Numero 149 Zilkade 8 Pazarertesi Kanun-ı Sânî 18 Kanun-ı Sânî-i Efrencî 30 1287/1871
Numero 152 Zilkade 11 Pencşenbe Kanun-ı Sânî 21 Şubat-ı Efrencî 2 1287/1871
Numero 156 Zilkade 15 Pazarertesi Kanun-ı Sânî 25 Şubat-ı Efrencî 6 1287/1871
Numero 243 Safer 20 Çeharşenbe Nisan 28 Mayıs-ı Efrencî 10 1288/1871

Diğer Kaynaklar

AKSAN Doğan (2007) Türkçenin Bağımsızlık Savaşımı, Ankara: Bilgi Yay.
AYPAY A. İrfan (2005) Mehmed Emin Vahid Paşa’nın Eserlerinde Batı Kökenli Kelimeler, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, C. V, S. 2, 179-184, İzmir: Ege Üniversitesi Basımevi.
BERKES Niyazi (2010) Türkiye’de Çağdaşlaşma, Haz. Ahmet KUYAŞ, İstanbul: YKY
ÇAĞBAYIR Yaşar (2007) Ötüken Türkçe Sözlük (5 Cilt), Ankara: Ötüken Neşriyat Yay.
FINAZZER Rag., A.TALİP, Ş.TUBINO, R. (1968) Yeni İtalyanca-Türkçe ve Türkçe-İtalyanca Lûgat, İstanbul: Kanaat Kitabevi
HEZARFEN Ahmed (1999) Vak’anüvîs Ahmed Lûtfî Efendi Tarihi 1, Ed. Nuri AKBAYAR, İstanbul: YKY
İPŞİRLİ Mehmet (2007) Târih-i Naima, 4 Cilt, Ankara: TTK Yay.
KELEKIAN Dıran (1911) Kamus-ı Fransevî, Musavver Türkçeden Fransızcaya Lügat, İstanbul: Mihran Matbaası.
KOCABAY Yalçın Türkçe-Fransızca Büyük Sözlük, Genişletilmiş 2. Baskı, Ankara: Tisa Matbaacılık.
KOLOĞLU Orhan (1994) İlk Gazetelerimiz Aracılığıyla (1828-1867) Dilimize Giren Batı Kavram ve Sözcükleri, XI. Türk Tarih Kongresi, Ankara 5-9 Eylül 1990, Kongreye Sunulan Bildiriler, IV. Cilt, 1645-1667, Ankara: TTK Yay.
KOLOĞLU Orhan (1995); Osmanlı’daki Türkçe Dışı Basın, Kebikeç, İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Dosya: Basın Yayın Tarihi, Yıl: 1, S. 2, 127-137, Ankara: Kebikeç Yay.
KORKMAZ Zeynep (1995) Batı Kaynaklı Yabancı Kelimeler ve Dilimiz Üzerindeki Etkileri, Türk Dili Üzerine Araştırmalar, Ankara: TDK Yay.
LEVEND Agâh Sırrı (1972) Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, Ankara: TDK Yay.
LEWIS Bernard (2009) Modern Türkiyenin Doğuşu, Çev. Boğaç Babür TURNA, 3. Baskı Ankara: Arkadaş Yay.
MEHMED SAİD PAŞA (2008) Gazeteci Lisanı, Haz. Ersin ÖZARSLAN, Ankara: Gazi Üniversitesi İletişim Fak. Yay.
POLAT İlknur (1989) Türk-İtalyan İlişkileri Çerçevesinde İtalyan Okulları, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 4, 563-575.
SEZGİN Fatih (2004) Türkçede Batı Kaynaklı Kelimelerin Yoğunluğu, Ankara: TDK Yay.
YILMAZER Ziya (2008) Şânizâde Mehmed Ataullah Efendi, Şânizâde Tarihi [Osmanlı Tarihi (1223-1237/1808-1821) I-II, İstanbul: Çamlıca Yay.
YÜKSEK Hasan (2006) XIX. Yüzyıl Osmanlı Tarihçiliği, Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi SBE Basılmamış Yüksek Lisans Tezi.

.

Yazışma / Correspondence:

Perihan ÖLKER,
Araş.Gör., Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

Adres/Adress:Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Yeni Türk Dili, Konya/Türkiye. E-posta: pakkus@selcuk.edu.tr

Alındığı Tarih/Received September 26 2011

 

 

Ankara Üniversitesi | Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi  | Bölüm Ana Sayfası 
Telif Hakkı © 2004, AÜ DTCF Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü. Tüm hakları saklıdır.
  Sıhhiye - Ankara, TÜRKİYE
| Tel.: +90312 310 32 80  | Faks: +90312 310 57 13 | E-posta