Konuk

Ana Sayfa |  Hakkımızda |   Yayın Kurulu |  Yayın İlkeleri | Arşiv | Son Sayı | İletişim

Giriş


 

Kлассификация Фразеологических Единиц в Газетном Тексте с Точки Зрения Их Происхождения
Аткамова Суманбар Аскаровна
MTAD 2011,8(4):44-60; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.50
E-yayın Tarihi: 28 Şubat 2012
Makale (PDF 471 KB)

 

Classification of Phraseological Units in Newspaper Texts In Terms of Their Origin
ATKAMOVA Sumanbar Askarovna
JMTS 2011,8(4):44-60; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.50
Published online: 28 February 2012
Article (PDF 471 KB)

 


 

ÖZET
Deyimsel birimlerin en iyi kaynaklarından biri, gazeteler de dâhil olmak üzere, süreli yayınlardır. Yazılı kitle iletişim araçları, özellikle gazeteler toplum hayatında önemli bir rol oynar. Gazeteler, bilgi pazarı, kıyasıya rekabet, okuyucu bulma savaşları koşullarında bilgiyi en canlı, en akılda kalıcı, en unutulmaz şekilde sunma eğilimindedirler. Bunun için deyimler de dâhil olmak üzere bütün sanatsal araçlar kullanılır. Bilindiği üzere deyişbilim (phraseology), deyimsel birimler gibi leksik olarak bölünemeyen söz birliklerini inceleyen dilbilim dalıdır. Tek bir biçimlenme ve tek vurgusu olan söz ve söz öbeklerinden farklı olarak deyimsel birimler, farklı bir biçimlenmeye sahiptirler. İki ya da daha çok sözcükten oluşan deyimlerin anlamı her zaman etkileyici ve genelleyicidir. Deyimlerin temel kaynağı serbest söz öbekleridir ki, bunların mecazî kullanımları deyimsel birimleri meydana getirir. Bu çalışmada, kaynakları bakımından İngilizce, Rusça ve Özbekçedeki deyimsel birimler incelenmektedir. Bu dillerdeki deyimsel birimleri kaynakları bakımından iki gruba ayırmak mümkündür: asıl ve alıntı. Alıntılara ayrıca tam anlam ve yarı anlam alıntıları da eklenebilir. Her dilin kendine özgü deyimleri, kuruluşu bakımından hayatın çeşitli alanlarından ve insanın çalışma faaliyetlerinden kaynaklanır. Deyimlerin gelişmesinin en önemli kaynağı günlük dildir. Her dilin deyim varlığı, ayrıca farklı dillerden alıntılarla da tamamlanmaktadır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER
Duygusal, etkileyici deyimsel birimler, asıl birimler, alıntılar, tam ve yarım anlam çevirileri.


ABSTRACT
One of the best sources of phraseological units is periodicals, including newspapers. Printed media, especially newspapers, play an important role in society. Newspapers tend to present information with the most vibrant, catchy, memorable way in the information market, struggling for the reader and ruthlessly competitive conditions. For this purpose, all sorts of artistic instruments including idioms are used. As it’s known, phraseology is a branch of linguistics which examines a combination of indivisible lexical words like phraseological units. In contrast to the words and phrases, which have one formation and one stress, phraseological units have different lexical formation. Idioms consist of two or more words and their meanings are always expressive and generalized. The main sources of idioms are free phrases, which become phraseological units in the result of transferred meaning. In this paper, phraseological units in English, Russian and Uzbek languages are studied in terms of their origins. Most of the idioms of these languages ​​can be divided by their origins into two groups: native and borrowed. Borrowings are also followed by calques and half calques. Native phraseology of each language in its composition dates back to various areas of life and man's labor. The most important replenishment source of idioms is the daily language. Phraseological fund of every language is also completed by borrowings from different languages.

KEY WORDS
Emotional, expressive phraseological units, original units, borrowings, calques and half calques.

KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY

АиФ, № 35, август, 2011
Бекажон, № 57, 2011; Бекажон, № 69, 2011.
Uzbekistan today, № 39, 2010; Uzbekistan today, № 42, 2010; Uzbekistan today, № 49, 2010.
Ўзбекистон овози, № 126, 2010; Ўзбекистон овози, № 127, 2010.
Правда востока, № 75, 2010; Правда востока, № 130, 2010; Правда востока, № 136, 2010; Правда востока, № 148, 2010.
Ҳордиқ, № 52, 2009.
The Observer, Sunday 13 March 2011.
 Халқ сўзи, № 107, 2010.
Народное слово, № 61, 2010; Народное слово, № 64, 2010.

Абдусаидов А. (1988) Язык газеты и литературная норма: Автореф. дис. к. ф. н. – Ташкент, - 23с.
Йўлдошев Б. (2007) Ўзбек фразеологияси ва фразеографиясининг шаклланиши ҳамда тараққиёти (монография). Самарқанд «СамДУ» нашри, 108 б.
Кожина М. Н. (1977) Стилистика русского языка. – Москва «Просвещение», С. 223. 
Кунин А. В. (1970a) Английская фразеология. – Москва «Высшая Школа»,   С. 344
Кунин А. В. (1972b) Фразеология современного английского языка. – Москва «Международные отношения», С. 288.
Логан П. Смит (1959) Фразеология английского языка, Москва, С. 208.
Маматов А. Э. (1999) Ўзбек тили фразеологизмларининг шаклланиши масалалари: ф. ф. д. дис.     – Тошкент, 316 б.
Мануйлова Е. (1986) Функционально-стилистическая характеристика фразеологии в газетном тексте: Автореф. дис. к. ф. н. – Л., - 16с.
Раҳматуллаев Ш. (1965) Ҳозирги ўзбек адабий тили. – Тошкент «Ўқитувчи», 180 б.
Шанский Н. М.(1981a) Современный русский язык. – Москва «Просвещение», С. 192.
Шанский Н. М.(1985b) Фразеология современного русского языка. – Москва «Высшая школа», С. 160.

.

Yazışma / Correspondence:

Sumanbar Askarovna ATKAMOVA,
Aspirant, Uzbek State University of World Languages, Tashkent/ ÖZBEKİSTAN

Adres/Adress: Uzbek State University of World Languages, Tashkent/ ÖZBEKİSTAN
E-posta: sumanbar75@mail.ru

Alındığı Tarih/Received June 11 2011

 

 

Ankara Üniversitesi | Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi  | Bölüm Ana Sayfası 
Telif Hakkı © 2004, AÜ DTCF Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü. Tüm hakları saklıdır.
  Sıhhiye - Ankara, TÜRKİYE
| Tel.: +90312 310 32 80  | Faks: +90312 310 57 13 | E-posta