Konuk

Ana Sayfa |  Hakkımızda |   Yayın Kurulu |  Yayın İlkeleri | Arşiv | Son Sayı | İletişim

Giriş


 

О функциях диминутивов в хакасском тексте
Тараканова Ирина Максимовна
MTAD 2011,8(4):82-91; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.53
E-yayın Tarihi: 28 Şubat 2012
Makale (PDF 413 KB)

 

The functions of diminutives in the Khakass Turkish texts / О функциях диминутивов в хакасском тексте
TARAKANOVA Irina Maksimovna
JMTS 2011,8(4):82-91; DOI: 10.1501/MTAD.8.2011.4.53
Published online: 28 February 2012
Article (PDF 413 KB)


 

ÖZET
Bu çalışmada küçültmelerin Hakas Türkçesi metinlerindeki işlevlerinin betimlenmesi amaçlanmaktadır.  Dil biliminde işlevsel betimleme söz türetme de dâhil olmak üzere dil olgularının çeşitli alanlarına uygulanmaktadır. Bilindiği üzere küçültmelerin semantiği birbiriyle ilişkili çeşitli anlam alanlarını kapsamaktadır: küçültme, şefkat, küçümseme, ayırma, belirsizlik, etiket gibi. Küçültmeler daha önce Hakas Türkçesinde incelenmemiştir. Araştımanın bu aşamasında şu sonuçlara varmak mümkündür: Küçültmeler Hakas Türkçesindeki metinlerde (konuşma durumuna bağlı olarak) pejoratif anlamdan duyguların yumuşak ifadesine kadar pek çok semantik varyanta sahip olarak yaygın olarak kullanılmaktadır. Pragmatik anlamların analizi Hakasların konuşma davranışlarının ulusal özelliklerini gösterir. Küçültmeler hem monolog hem de diyaloglarda kullanılır. Küçültmeler ikna, davet, rica gibi konuşurun niyetine bağlı ortaya çıkan motivasyon işlevine sahiptirler.

ANAHTAR SÖZCÜKLER
Hakas Türkçesi, küçültme, konuşmada küçültmelerin işlevleri, pragmatik görünüş, anlam bilimi.


ABSTRACT
The aim of the article is to describe the functions of diminutives in the Khakass Turkish texts. In the linguistic the functional description is applied to the different aspects of language phenomena including derivation. As it is known, the diminutive semantics includes different meanings: diminutive, endearment, disparaging, partitive, indefinite, etiquette. The diminutives had not been described before in the Khakass linguistics. On the given stage of the investigation it is possible to make the following conclusions:  the diminutives are widely used in texts in the Khakass language, they have many semantic variants - from pejoration to tender emotion (depending on a speech situations). The analyse of pragmatic meanings show the national peculiarities of the speech behavior of the Khakass people. The diminutives function in monologues and dialogues. The diminutives have a motivation function concerned to the illocutionary intention of a speaker: request, invitation, persuasion.

KEY WORDS
Khakass Turkish, diminutive, functions of diminutives in speech, pragmatic aspect, semantics.

KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY

ВИНОГРАДОВ В.В. (1947)  Русский язык. Грамматическое учение о слове. Москва-Ленинград: Учпедгиз.
Грамматика хакасского языка (1975) Москва: Главная редакция восточной литературы.
ЗЕМСКАЯ Е.А. (1992) Словообразование как деятельность. Москва: Наука.
ИКРАМОВА Р. (1967) Модальные формы имен существительных в современном узбекском языке. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. Ташкент.
МЕЛЬЧУК И.А. (1995) Русский язык в модели «Смысл <-> Текст». – Москва-Вена: Школа «Языки русской культуры».
РУДНИК-КАРВАТ З. (1998) О функциях уменьшительных и увеличительных существительных в тексте. Лики языка. К 45-летию научной деятельности Е.А. Земской. Москва, 1998, 315-326.
РУСАКОВА М.В. (2005) Семантика, стилистика и прагматика русских диминутивов в атрибутивном словосочетании. Четвертая типологическая школа. Международная школа по лингвистической типологии и антропологии. 21-28.09.2005. Москва, 288-290.
УСМАНОВ С. (1964) Морфологические особенности слова в современном узбекском языке. Автореферат диссертации на соискание степени доктора филологических наук. Ташкент.
ERDAL M. (1991) Old Turkic Word Formation: A Funcional Approach to the Lexicon. Vol. I. Wiesbaden: Otto Harrasowitz.

Список сокращений
АТ       Ах тасхыл (1989). Альманах. Абакан, Хакасское книжное издательство.
ХЧ       Хызыл чазы (1982). Абакан, Хакасское книжное издательство.
КН       Нербышев К. (1983) Кöгiм Хорымнарда. Абакан, Хакасское книжное издательство.
ВШ      Шулбаева В. (1985) Сайалбаан сурместер. Абакан, Хакасское книжное издательство.
НТ       Тиников Н. (1982) Тiрiг кiзi öлбечең. Абакан, Хакасское книжное издательство.

.

Yazışma / Correspondence:

Тараканова Ирина Максимовна,
Filoloji Bilimler Adayı, Hakas Dil, Edebiyat ve Tarih Bilimsel Araştırma Enstitüsü Uzmanı

Adres/Adress: Хакасский научно-исследовательский институт языка, литературы и истории, г. Абакан, республика Хакасия. E-posta:  tarakanova2003@inbox.ru

Alındığı Tarih/Received October 27 2011

 

 

Ankara Üniversitesi | Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi  | Bölüm Ana Sayfası 
Telif Hakkı © 2004, AÜ DTCF Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü. Tüm hakları saklıdır.
  Sıhhiye - Ankara, TÜRKİYE
| Tel.: +90312 310 32 80  | Faks: +90312 310 57 13 | E-posta