|
ÖZET
Bu makalede, Prof. Dr. Cevad Heyet’in Türk dili, tarihi, edebiyatı ve kültürü hakkında kapsamlı bilgiler sunan değerli eseri Türklerin Tarihi ve Kültürüne Bir Bakış (1993) üzerine bir inceleme yapılmıştır. Çalışmada, dilsel ve tarihsel veriler birleştirildiğinde Türk halklarının kadim yaşam alanı hakkında Cevad Heyet’in neyi amaçladığı sorusuna odaklanılmıştır. Analiz, tarihçi Golden’ın (1992) teorisi çerçevesinde gerçekleştirilmiş ve yazarın eserdeki özel ilgi alanları üzerinde durulmuştur. Sovyet sonrası Türk cumhuriyetleri kendi aralarında önemli farklılıklar göstermektedir. Bu tartışma bağlamında öne çıkan eksenlerden biri, eski kabile mikropolitikasına dayanan toplumsal yapıların yerini, daha kapsayıcı ve genel bir etnik kimlik anlayışının almış olmasıdır. Heyet’in vardığı temel sonuç, 16. yüzyılın Türk halklarının gelişme tarihinde yeni bir dönemin başlangıcını temsil ettiğidir. Çalışmada ulaşılan sonuca göre, bu yeni dönemin temel dinamiğini Türk varlığının fütuhat düşüncesi oluşturmaktadır.
ANAHTAR SÖZCÜKLER
Cevad Heyet, Türk halkları, tarih ve kültür, etnik köken, fütuhat, Ön Türk tarihi, siyasal kültür.
ABSTRACT
This article examines Prof. Dr. Javad Heyet’s valuable work, A Look at the History and Culture of the Turks (1993), which provides comprehensive information on Turkish language, history, literature, and culture. The study focuses on the question of what Javad Heyet aimed to demonstrate regarding the ancient homeland of the Turkic peoples when linguistic and historical data are considered together. The analysis is conducted within the framework of historian Golden’s (1992) theory and concentrates on the author’s particular areas of interest in the work. The post-Soviet Turkic republics display significant differences among themselves. One of the main axes of discussion in this context is the transformation of social structures based on old tribal micropolitics into a more comprehensive and unified ethnic identity. Heyet’s principal conclusion is that the sixteenth century marked the beginning of a new period in the historical development of the Turkic peoples. The study further concludes that the idea of conquest, which characterized Turkish existence, constituted the driving force behind this new phase of development.
KEY WORDS
Javad Heyat, Turkic peoples, history and culture, ethnic origin, conquest, Proto-Turkic history, political culture.
KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY
AKÇURA, Y. (1998) Türkçülüğün tarihi. İstanbul: Analiz Yayınları.
BOZKURT, G. (1993) Türk Kimliği: Kültür Tarihinin Kaynakları. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
BULAÇ, A. (2003, 3 Aralık) “İslami terör mümkün mü?”. Zaman.
Dİ COSMO, N. (1999) State formation and periodization in Inner Asian history. Journal of World History, 10(1), 1–40.
FISHER, A. W. (1978) The Crimean Tatars. Stanford, CA: Hoover Institution Press.
FINDLEY, C. V. (2005) The Turks in world history. Oxford: Oxford University Press.
GOLDEN, P. B. (1992) An introduction to the history of the Turkic peoples: Ethnogenesis and state-formation in medieval and early modern Eurasia and the Middle East. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
GOLDEN, P. B. (2011) Ethnogenesis in the tribal zone: The shaping of the Turks. In Studies on the peoples and cultures of the Eurasian steppes. București: Editura Academiei Române.
HEYET, C. (1979) Azerbaycan Edebiyatı Tarihine Bir Bakış. Tahran.
HEYET, C. (1983) Regression of Azeri language and literature under the oppressive period of Pahlavi and its renaissance after the Islamic Revolution. Paper presented at the First International Conference of Turkic Studies, Bloomington, Indiana, May 19–22.
KAFESOĞLU, İ. (2011) Türk Millî Kültürü. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
KIRIMLI, H. (1996) National Movements and National İdentity Among The Crimean Tatars (1905–1916). Leiden: Brill.
LEE, J.-Y. (2023) The Turkic Peoples in World History: A concise history. New York: Routledge.
LEEMHUIS, F. (2007) From palm leaves to the Internet. In J. D. McAULIFFE (Ed.), The Cambridge companion to the Qur’an. Cambridge: Cambridge University Press.
MAENCHEN-HELFEN, O (1973). The world of the Huns. Berkeley & Los Angeles: University of California Press.
NAVARO-YASHIN, Y. (2002) Faces of The State: Secularism and Public Life in Turkey. Princeton, NJ: Princeton University Press.
NISSMAN, D. B. (2019) The Soviet Union and Iranian Azerbaijan: The use of nationalism for political penetration. London: Taylor & Francis.
ORTAYLI, İ. (1987) İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı. İstanbul: Hil Yayın.
SINOR, D. (Ed.) (1990). Hun Period. In The Cambridge history of early Inner Asia. Cambridge: Cambridge University Press.
TARCAN, H. (1998) Ön-Türk Tarihi. İstanbul: Kaynak Yayınları.
VAN DER TOORN, K. (2007) Scribal Culture and The Making of The Hebrew Bible. Cambridge, MA: Harvard University Press.
WILHITE, V. (2003) Guerrilla war, counterinsurgency, and state formation in Ottoman Yemen (Doctoral dissertation, Ohio State University).
WILLIAMS, B. G. (2001) The Crimean Tatars: The diaspora experience and the forging of a nation. Leiden: Brill.
|
