|
ÖZET
Sovyetler Birliği, çok milletli yapıya sahip sosyalist topluluk olarak karşımıza çıkar. Bu sistem, farklı milletleri bir arada tutabilmek için millî değerlerin yerine toplumsal değerleri ön plana çıkarmıştır. Onun ilk kuruluş yıllarında “Milliyet Politikası” olarak adlandırılan siyaseti her ne kadar millî özellikleri desteklemiş gibi görünse de ilerleyen yıllarda buna ters bir yön aldığını fark etmek mümkündür. Bu Sovyetler Birliği’nin sarsılmaz bir sistem inşa etmek için attığı ilk adımlardı. Böylece SSCB sınırlarında büyük toplumsal değişiklikler gerçekleşmiştir. Yeni gelenekler ve yeni sosyal normlar ortaya çıkmıştır. Makalede bunlardan biri olan “sosyalist yarışma olgusu” icat edilmiş gelenek olarak incelenmiş ve E. Hobsbawm ile T. Ranger’in Geleneğin İcadı adlı eseri temele alınmıştır. Sosyalist yarışmanın eğitimde ve kolektif iş yerlerinde yaygınlaşması ve sosyal hayatta yarattığı etkiler incelenmiştir. Çalışmada Sovyetler Birliği'nin 1920-30’lu yıllarına ait Kazakistan basın-yayın araçları ve ders kitapları tetkik edilmiştir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER
Sovyetler Birliği, geleneğin icadı, Milliyet Politikası, sosyalist yarışma.
ABSTRACT
The Soviet Union is a socialist community with a multi-national structure. This system prioritized social values instead of national values to keep different nations together. Although its policy, called the Nationality Policy in its early years, seemed to support national characteristics, it is possible to notice that it took a different direction in the following years. These were the first steps taken by the Soviet Union to build an unshakable system. Thus, major social changes were produced within the borders of the USSR. New traditions and new social norms emerged. In the article, one of these, the phenomenon of Socialist competition, was examined as an invented tradition and the work of E. Hobsbawm and T. Ranger, “The Invention of Tradition”, was taken as a basis. The spread of socialist competition in education and collective workplaces and its effects on social life have been examined. The study analyzed press publications and textbooks typical for Kazakhstan in the 1920s and 1930s of the Soviet Union.
KEY WORDS
Soviet Union, invented traditions, National Policy, socialist competition.
KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY
AYA PYATİLETKA KAZAKSTANA. 1933-1937 gg. materialı. (1932) Alma-Ata: İzdanie GOSPLANA KazASSR.
XVI S’ezd Vsesoyuznoy Kommunistiçeskoy Partii (b). Stenografiçeskiy otçet. (1930) Moskva. Leningrad: Gosydarstvennoe İzdatel’stvo.
AKBAMBET ULI, KEBEKBAY ULI, (1934) Satsıyaldı Kazakstan. № 110(2921) 14 May, 1.
AKDAULETULI (1929) “Jezkazganda satsıyaldık jarıstın bet alısı”. Enbekşi kazak. 195(1524), 2.
ALİBAYULI, A. (1935a) Jumısşı alippesi. Sauatsız cumısşılarğa arnalğan. Kızıl-Orda: Kazakstan baspası.
ALİBAYULI, A. (1935b) Grammatika. Ülkender mektebine arnalğan. Kazakstan baspası.
Avıl muğalımı. (1935) “Qazaqstan qalıq ağartu kamiseriyeti jornalı”. Qazaqıstan baspası. №2 pebral, 14.
BALAKAYULI, M., ESENBAYULI, J., vb. (1932) Jana kurılıs. 1-bastauış mekteptin 1-böliminde okılatın koğam tanu kitabı. Alma-Ata: Kazakstan baspası.
BAYMAKANULI, SIDIKULI, (1934) Kazakstan ekpindi okıtuşılarının birinşi ölkelik siyezi. Istenogiram materiyaldarı. Kızıl-Orda: Kazakstan baspası.
ERMALOVİÇ, L., MARTINOV, M. (1988) Vospitatel’naya rol’ trudovıh traditsiy i sotsialistiçeskoe sorevnovanie. Vestnik Belaruskaga Dzyarjaunaga universiteta imya U. İ. Lenina. №3. Minsk: Universitetskae, 55-58.
GOLOŞEKİN, F. (1930) Korenizatsiya v period sotsialistiçeskoy rekonstruktsii. Alma-Ata: İzdanie Kazkraikoma VKP(b).
HOBSBAWM, E., RANGER, T. (2006) Geleneğin İcadı. Çev.: M. ŞAHİN, İstanbul: Agora Kitaplığı
İZOTOVA, M., TSAREVA, T. (2010) Ordena i medali Rossii i SSSR. Rostov n/D.: Vladis.
Kazakstan auıl şaruaşılığının ordendi erleri. (1936) Alma-Ata: Kazakstan baspası.
LENİN, V. (1959) Voprosı Natsional’noy Politiki i Proletarskogo İnternatsionalizma. Moskova: Gosudarstvennoe izdatelstvo politiçeskoy literatury.
Narodnoe obrazovanie v SSSR. Obşeobrazovatel’naya şkola. Sbornik dokumentov. 1917-1973 gg. (1974). Ed.: A. ABAKUMOV, N. KUZİN, F. PUZIREV, L. LİTVİNOV, Moskva: İzdatel’stvo Pedagogika.
NURĞAZIULI, K. (1931) “Egisti erekşe dayındıqpen saluğa 6ınşı auıldı jarısqa şaqıramız”. Satsıyaldık jol № 9(26) 26 fevral, 1.
ÖZKIRIMLI, U., (2019) Milliyetçilik Kuramları. Eleştirel Bir Bakış. Ankara: Doğu Batı Yayınları.
PARTİGUL, S. (1947) Sotsialistiçeskoe sorevnovanie i udarniçestvo. Bol’şaya Sovetskaya Entsiklopediya. Ed.: S. VAVİLOV, K. VOROŞİLOV, A. VIŞİNSKİY, vd. T. 52. Moskva: Gosudarstvennıy nauçnıy institut “Sovetskaya entsiklopediya” Ogiz SSSR, 277-286.
POKROVSKİY, M. (ed.) (1927) Sistema narodnogo obrazovaniya v SSSR. Entsiklopediya mestnogo upravleniya i hozyaystva (kommunal’naya entsiklopediya. Moskva. Leningrad: Gosudarstvennoe izdatel’stvo, 1074-1080.
Protokolı X S’ezda RKP(b). (1933) Moskva: Partiynoe İzdatel’stvo.
Satsıyaldık jol (1931) Zaysan avdan, partıya kenes kamiytetteri,kasipşiler odağının kazeti, № 6(23), 1.
Satsıyaldı Kazakstan (1932) Ölkelik partiya kamiyteti, Kazatkom jane Kazakstan kasipşiler Kenesi kazeti № 32 (2205) 8 Pebral, 1.
Satsıyaldı Kazakstan (1934) Ölkelik partiya kamiyteti, Kazatkom jane Kazakstan kasipşiler Kenesi kazeti № 113 (2924) 17 May, 1.
Simvolika (ed.) (1986) Katalog-spravoçnik. Nekotorıe rekomendatsii hudojnikam-oformitelyam po ispol’zovaniyu simvolov, znakov i naçertaniy. Ed.: Aleev, R. Gritsenko, İ., Kovalev, A., vb. Moskva.
Stalin jolı. (1937) Kalkozşı-jumısşı ayelderi üşin, ölkelik partiya komiytetinin ayında bir ret şığatın jornalı. Mayıs № 5, Almatı: Qazaqıstan partıya baspası, 5.
SUYERKULOVA, B., JANUZAK, T., JUBAEVA, O. vb. (2011) Kazak Adebi tilinin sözdigi. On bes tomdık. III tom. Almatı: Til bilimi institutı
ŞONANULI, T., JOLDIBAYULI, M., (1933). Alippe. Kazakstan baspası
TORKANOVSKİY, E. (1984) Organizatsiya sotsialistiçeskogo sorevnovaniya kak forma povışeniya trudovoy aktivnosti trudyaşihsya. ACTA Universitatis Lodziensis Folia Oconomica 30, 3-12.
TÖLEBAYEV, K., (1939) Oku kitabı. Bastauış mekteptin 2-klasına arnalğan. Alma-Ata: Kazakstan Memleket baspası.
ZVEREV, R. (2018) Sotsialistiçeskoe sorevnovanie v sovetskom VUZe na dovremennom etape razvitiya SSSR (1929-1941 gg.): material’noe i nematerial’noe stimulirovaniedeyatel’nosti trudyaşihsya. Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta № 427, 113-117.
|
