|
ÖZET
Bu çalışma, İran’daki Türk kimliğinin tarihsel kökenlerini, kültürel direnç mekanizmalarını ve günümüzdeki durumunu incelemektedir. İran halkının neredeyse yarısını oluşturan Türkler, özellikle Azerbaycan bölgesi, Tahran, Zencan, Hamedan, Kazvin ve Horasan gibi bölgelerde yoğun olarak yaşamaktadır. Ayrıca Türk kimliğinin İran’daki varlığını tarihsel süreçte Selçuklular, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Safeviler gibi Türk kökenli devletler üzerinden analiz etmekte ve bu devletlerin siyasi, kültürel ve toplumsal mirasını ele almaktadır. Makale Türkçenin sözlü edebiyat geleneği, aşık müziği, halk oyunları ve Nevruz gibi geleneksel kutlamaların Türk kimliğinin yaşatılmasındaki rolünü vurgulamaktadır. Ayrıca, günümüzde sosyal medya ve dijital platformların, Türk kimliğinin ifade edilmesi ve kültürel hakların savunulması için önemli bir araç haline geldiği belirtilmektedir. Ancak, İran devletinin bu dijital faaliyetlere karşı baskıcı önlemler aldığı ve Türkçe eğitim yasağı gibi politikaların devam ettiği ifade edilmektedir.
ANAHTAR KELİMELER
İran’da Türk kimliği, İran Türkleri, kültürel direnç, aşık müziği, Nevruz, dijital aktivizm, dil hakları, kültürel miras.
ABSTRACT
This study examines the historical roots, cultural resistance mechanisms, and contemporary situation of Turkish identity in Iran. Turks, who constitute nearly half of Iran’s population, predominantly reside in regions such as Azerbaijan, Tehran, Zanjan, Hamedan, Qazvin, and Khorasan. The study analyzes the presence of Turkish identity in Iran through the historical processes shaped by Turkic-origin states such as the Seljuks, Ilkhanids, Qara Qoyunlu, Aq Qoyunlu, and Safavids, and addresses their political, cultural, and social legacy. The article emphasizes the role of the Turkish language’s oral literary tradition, ashik music, folk dances, and traditional celebrations such as Nowruz in preserving Turkish identity. Furthermore, it highlights that social media and digital platforms have become important tools for expressing Turkish identity and advocating for cultural rights in contemporary Iran. However, it is also noted that the Iranian state imposes restrictive measures against these digital activities and continues policies such as the prohibition of education in the Turkish language..
KEY WORDS
Turkish identity in Iran, Iranian Turks, cultural resistance, ashik music, Nowruz, digital activism, language rights, cultural heritage.
KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY
ABRAHAMIAN, E. (2008) A History of Modern Iran. Cambridge University Press.
AMANAT, A. (2017) Iran: A Modern History. Yale University Press.
ANSARI, A. M. (2012) The Politics of Nationalism in Modern Iran. Cambridge University Press.
ATABAKI, T. (2000) Azerbaijan: Ethnicity and Autonomy in Twentieth-Century Iran. British Academic Press.
BOSWORTH, C. E. (1996) The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual. Edinburgh University Press.
CAHEN, C. (1968) Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071-1330. Taplinger Publishing.
CRONIN, S. (2003) The Making of Modern Iran: State and Society under Riza Shah, 1921-1941. Routledge.
EHSANI, K. (2006) “The Politics of Property in the Islamic Republic of Iran”. Middle East Report, 241.
FLOOR, W. (2003) The History of Theater in Iran. Mage Publishers.
HEYET, M.R. (2016) Tebaren, Yanıt Programı. (https://www.tebarens.com/iran-anayasasinin-15-16-ve-19-maddeleri/).
MINORSKY, V. (1955) The Turks, Iran and the Caucasus in the Middle Ages. Variorum Reprints.
MORGAN, D. (1986) The Mongols. Blackwell Publishing.
NEWMAN, A. J. (2006) Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire. I.B. Tauris.
PEACOCK, A. C. S. (2015) The Great Seljuk Empire. Edinburgh University Press.
RAMAZANI, İ. (2015) Traktör İsyani, İran’da Türk Milliyetçiliğinin Duruşu. Doğu Kütüphanesi Yayınları: İstanbul.
ROEMER, H. R. (1986) “The Safavid Period”. In The Cambridge History of Iran, Vol. 6. Cambridge University Press.
SAVALAN, İ. (2021) (https://t.me/ibrahimsavalan).
SAVALAN, İ. (2024) (https://t.me/ibrahimsavalan).
SAVORY, R. M. (2007) Iran under the Safavids. Cambridge University Press.
TOHIDI, N. (2009) Ethnicity and Religious Minority Politics in Iran. In Contemporary Iran: Economy, Society, Politics. Oxford University.
|
