|
ÖZET
İran İslam Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan Türkler, sayıları milyonları bulan ve ülkenin çeşitli bölgelerine yayılmış en büyük etno-dilsel topluluklardan biridir. Ancak bu topluluk, ana dilinde eğitim, kültürel haklar ve kamusal görünürlük bakımından çeşitli sınırlamalarla karşı karşıyadır. Farsça merkezli resmî dil politikaları çerçevesinde Türkçenin kamusal alandaki kullanımının sınırlandırılması, topluluk içinde kültürel ve kimlik temelli tepkilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır.
Bu çalışma, İran’da Türkçeye yönelik dil politikalarını ve bu politikalara karşı gelişen kültürel tepki ve direnç biçimlerini sosyolojik bir perspektiften incelemektedir. Çalışmada, dilin yalnızca bir iletişim aracı olmadığı; aynı zamanda kimliğin temel bileşenlerinden biri ve siyasal aidiyetin ifade alanı olduğu vurgulanmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle hazırlanan bu makale, İran Türklerinin Türkçeyi bir kimlik unsuru olarak nasıl konumlandırdıklarını analiz etmekte ve mevcut dil politikalarının toplumsal yansımalarını değerlendirmektedir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER
İran Türkleri, Türk dili, kimlik, sessiz direniş, etnik siyaset, dil hakları.
ABSTRACT
Turks living within the borders of the Islamic Republic of Iran constitute one of the largest ethno-linguistic communities in the country, numbering in the millions and dispersed across various regions. However, this community faces limitations in access to mother-tongue education, cultural rights, and public visibility. Within the framework of Persian-centered official language policies, the public use of Turkish has been restricted, contributing to the emergence of identity-based cultural responses.
This study examines language policies toward Turkish in Iran and the forms of cultural response and resilience that have developed in reaction to these policies from a sociological perspective. It emphasizes that language is not merely a means of communication but also a fundamental component of identity and a vehicle of political expression. Based on a qualitative research framework, this article analyzes how Iranian Turks position the Turkish language as a marker of identity and evaluates the broader social implications of contemporary language policies in Iran.
KEY WORDS
Iranian Turks, Turkish language, identity, cultural resistance, ethnic politics, language rights.
KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY
AFSHAR, H. (1994) Ethnicity and Ethnic Relations in Iran. Middle Eastern Studies, 30(1), 37–53.
AHMADZADEH, H., & STILO, D. (2012) The Azerbaijani Turks of Iran: An Overview. Iran and the Caucasus, 16(2), 239–263.
Amnesty International. (2020) Iran: Education Rights and Ethnic Discrimination. www.amnesty.org
BOROUJERDI, M. (1996) Iranian Intellectuals and the West: The Tormented Triumph of Nativism. New York: Syracuse University Press.
BOURDIEU, P. (1991) Language and Symbolic Power. Cambridge: Harvard University Press.
GRUGNI, V. (2019) Ethnic Minorities in Iran: Identity, Rights and Societal Roles. Middle East Journal, 73(3), 389–407.
HASSANPOUR, A. (1992) Nationalism and Language in Kurdistan, 1918–1985. New York: Edwin Mellen Press.
Human Rights Watch (2017) Iran: Ethnic Minorities Face Discrimination. https://www.hrw.org
International Campaign for Human Rights in Iran. (2015) Discrimination Against Non-Persian Languages in Iran.
JAHANI, C., & KORN, A. (2009) The Baloch and Others: Linguistic, Historical and Socio-Political Perspectives on Pluralism in Balochistan. Wiesbaden: Reichert Verlag.
MEHREGAN, M. (2017) Language and Identity in Iran’s Education System. Iranian Studies, 50(5), 765–780.
RAMEZANI, R. (2020) Social media and minority voices in Iran: The case of the Azerbaijani Turks. Tehran: Tehran University Press.
SHAFFER, B. (2002) Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity. Cambridge: MIT Press.
UNESCO. (2003) Education in a Multilingual World. UNESCO Policy Paper.
ZABIH, S. (1986) The Iranian Military in Revolution and War. New York: Routledge.
|
