|
ÖZET
Bu çalışma, İran’ın Kum eyaletinde Halaç Türkçesinin kuzeydoğu lehçesinin konuşulduğu köylerdeki dilsel dinamiklere odaklanarak, Halaç Türkçesindeki söylem belirleyicilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Schiffrin (1987: 1) ve Fraser (1999: 931) tarafından tanımlanan söylem belirleyicileri, söylemin akışını ve yapısını yönetme işlevi gören, konuşma segmentleri arasındaki ilişkileri işaret eden sözcüksel ifadeler olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma için veriler, Temmuz 2021 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen saha çalışması sırasında titizlikle toplanmıştır. Veri toplama süreci hem sesli hem de görüntülü kayıtları içermekte olup, toplamda yaklaşık iki saatlik dil verisi elde edilmiştir. Bu çalışma ayrıca, özellikle söylem belirleyicileri alanında, Farsçanın Halaçça üzerindeki temas kaynaklı etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma bulguları, Türk dili kökenli belirleyicilerin kullanıldığı, ancak edimbilimsel olarak önemli ölçüde Farsça etkisinin yansıtıldığı ilginç bir dilsel etkileşimi ortaya koymaktadır. Bu bulgu, dil temasının karmaşık doğasını ve dilsel uygulamaları şekillendirebileceği ince yolları vurgulamaktadır. Bu araştırma, daha az çalışılmış ve tehlike altındaki bir Türk lehçesi olan Halaç Türkçesindeki söylem belirleyicilerine dair daha geniş bir anlayışa katkıda bulunurken Farsçanın Halaçça söylem stratejileri üzerindeki yaygın etkisini de gözler önüne sermektedir. Bu araştırmadan elde edilen bulgular, sadece Halaç Türkçesine dair bilgimizi artırmakla kalmayıp aynı zamanda dil teması olgusunun ve söylem pragmatiği üzerindeki etkilerinin daha geniş bir perspektifini de sunmaktadır.
ANAHTAR SÖZCÜKLER
Halaç Türkçesi, söylem belirleyicisi, edimbilim, değinim kaynaklı değişim, Farsça.
ABSTRACT
The present study aims at investigating the discourse markers in Khalaj Turkic, focusing on the linguistic dynamics within the villages where the northeastern dialect of Khalaj Turkic is spoken in the Qom province of Central Iran. Discourse markers, as defined by Schiffrin (1987: 1) and Fraser (1999: 931), are lexical expressions that function to manage the flow and structure of discourse, signaling relationships between segments of speech. Data for this study was meticulously gathered during fieldwork conducted between July 2021 and September 2021. The collection process involved both audio and video recordings, resulting in a total of approximately half an hour of linguistic data. This study also seeks to analyze the contact-induced influence of Persian on Khalaj, particularly in the realm of discourse markers. The analysis reveals a fascinating linguistic interplay: while native Turkic markers are employed, their pragmatic use reflects significant Persian influence. This finding underscores the complex nature of language contact and the subtle ways in which it can shape linguistic practices. Through this investigation, the study contributes to the broader understanding of discourse markers in a lesser-studied endangered Turkic language and highlights the pervasive impact of Persian on Khalaj discourse strategies. The insights gained from this research not only enhance our knowledge of Khalaj Turkic but also provide valuable perspectives on the broader phenomenon of language contact and its effects on discourse pragmatics.
KEY WORDS
Khalaj Turkic, discourse marker, pragmatics, contact-induced change, Persian.
KAYNAKLAR / BIBLIOGRAPHY
AKKUŞ M. (2022) Lexical copies in Khalaj: A contribution to the World Loanword Database (WOLD). Turkic Languages, 26, 31–52.
AUER P. (ed.) (2013) Code-switching in conversation: Language, interaction and identity. Routledge.
DOERFER G. (1971) Khalaj materials. Bloomington: Indiana University Press.
DOERFER G. (1987) Lexik und Sprachgeographie des Chaladsch 1–2 [The lexicon and linguistic geography of Khalaj 1–2]. Wiesbaden: Harrassowitz.
DOERFER G. (1988) Grammatik des Chaladsch [Khalaj grammar]. (Turcologica 4.) Wiesbaden: Harrassowitz.
DOERFER G., TEZCAN S. (1994) Folklore-Texte der Chaladsch [Khalaj Folklore Texts]. Wiesbaden: Otto Harrassowitz Verlag.
FRASER B. (1999) What are discourse markers? Journal of Pragmatics, 31, 931–953.
FURMAN R., ÖZYÜREK, A. (2007) Development of interactional discourse markers: Insights from Turkish children’s and adults’ oral narratives. Journal of Pragmatics, 39, 1742–1757.
HEINE B., KUTEVA T. (2005) Language Contact and Grammatical Change. Cambridge: Cambridge University Press.
JOHANSON L. (2002) Structural factors in Turkic language contacts. Routledge.
JOHANSON L. (2021) Turkic. Cambridge: Cambridge University Press.
KLEE C.A., LYNCH A. (2009) El español en contacto con otras lenguas. Washington DC: Georgetown University Press.
KVALE S. (1996) InterViews: An Introduction to Qualitative Research Interviewing. SAGE Publications.
MATRAS Y. (2020) Language contact. Cambridge: Cambridge University Press.
OKTAR L., CEM-DEĞER A. (2004) Turkish “İşte” as trace and signal of discourse. In K. İmer & G. Doğan (eds.), Current research in Turkish linguistics (pp. 121–134). Eastern Mediterranean University Press.
ÖZDEMİR E. E., KURUOĞLU G. (2018) Interactional functions of Şey as a discourse marker in the speech of secondary school students. International Journal of Language Academy, 6(1), 73–80.
ÖZBEK N. (2000) Yani, İşte, Şey, Ya: Interactional markers of Turkish. In Proceedings of the 9th International Conference on Turkish Linguistics, ed. by Aslı Göksel, and Celia Kerslake, 393–401. Wiesbaden: Harrasowitz.
PATTON M. Q. (2002) Qualitative research & evaluation methods. SAGE Publications.
SANKOFF G., THIBAULT P., NAGY N., BLONDEAU H., FONOLLOSA M. O., GAGNON L. (1997) Variation in the use of discourse markers in a language contact situation. Language variation and change, 9(2), 191-217.
SCHIFFRIN D. (1987). Discourse markers. Cambridge: Cambridge University Press.
UÇAR A. (2005) Söylem belirleyicisi olarak İşte’nin ezgi örüntüleri [The intonation patterns of İşte as a discourse marker]. Dil ve Edebiyat Dergisi, 2(1), 35–50.
WINFORD D. (2003) An introduction to contact linguistics. Oxford, Malden, MA: Blackwell Publishing.
YILMAZ E. (2004) A pragmatic analysis of Turkish Discourse particles: Yani, İşte and Şey. (Unpublished Doctoral Dissertation). Ankara: Middle East Technical University.
|
